VVE Startblokken

Inleiding

De voorschoolse en vroegschoolse educatie (VVE) staat in het middelpunt van de belangstelling. De interesse in VVE voor jonge kinderen groeit vooral omdat men ervan overtuigd is dat in die periode de mogelijkheden bij uitstek liggen om gerichte invloed op ontwikkeling en leren uit te oefenen. Talent Kinderopvang werkt met het VVE programma Startblokken. Dit is een integraal programma gericht op meerdere ontwikkelingsgebieden (taalontwikkeling en ontluikende geletterdheid; denkontwikkeling en ontluikend rekenen; motorische en creatieve ontwikkeling; persoonlijke en sociaal-emotionele ontwikkeling).  Startblokken stimuleert jonge kinderen op een speelse manier in hun ontwikkeling. Startblokken is een totaalprogramma, opgebouwd rondom thema’s, met aandacht voor alle ontwikkelingsgebieden. Deze komen in samenhang aan bod. Door een combinatie van uitdagende activiteiten krijgen kinderen vanuit een veilige omgeving grip op de wereld. De VVE methode Startblokken levert bouwstenen voor een individueel pedagogisch activiteitenplan en vergroot voor kinderen de kansen op persoonlijk welbevinden. De accenten liggen op voorwaarden voor een optimale ontwikkeling (veiligheid en geborgenheid, zelfvertrouwen) op sociale en communicatieve competenties en op de taalontwikkeling. De spelactiviteit is daarin het belangrijkste ontwikkelingsinstrument. Veel aandacht gaat dan ook uit naar spelactiviteiten: bewegingsspel (alles op het gebied van bewegen), manipulerend spel (spel met allerlei voorwerpen en materialen die in de omgeving te vinden zijn waardoor kinderen de omgeving leren kennen en verkennen zo de eigenschappen van de voorwerpen bv dat een bal kan rollen) rollenspel en constructief spel (kinderen ontdekken de mogelijkheden van de materialen en experimenteren hier mee bv blokken op elkaar tot een toren) En naar activiteiten met verhalen, boeken en teksten. Thema’s of gemeenschappelijke onderwerpen zorgen voor samenhang. Het aandeel van de pedagogisch medewerker staat centraal. Zij zorgt ervoor dat de activiteiten tot ontwikkeling en leren leiden.

Kenmerken van Startblokken

• bieden van een veilige (emotionele) basis voor de sociale communicatieve taal ontwikkeling;

• bieden van een ontwikkelingsgerichte benadering, dat wil zeggen dat pedagogisch medewerkers aansluiten bij de ontwikkelingsmogelijkheden en belangstelling van de kinderen en kinderen stimuleren om een volgende stap te zetten in hun ontwikkeling.

• activiteiten die voor kinderen betekenisvol zijn: met name spelactiviteiten, activiteiten met verhalen, prentenboeken, verteltafel en dagelijkse routines;

• doelgerichte begeleiding van de activiteiten van de kinderen; pedagogisch medewerkers doen met de kinderen mee, helpen bij activiteiten en bevorderen daarin sociale contacten en taalverwerving;

• observatie en evaluatie van activiteiten om het activiteitenaanbod en de gewenste begeleiding te kiezen en ontwikkelingsvoortgang te volgen.

Startblokken binnen Talent Kinderopvang

Er wordt gewerkt met 4 tot 8 wekelijkse thema’s. Het thema leest u terug in het overdrachtsschriftje en hangt ook boven de tafel. In de verschillende thema’s worden allerlei activiteiten aangeboden zoals versjes, liedjes en knutselactiviteiten. Spelactiviteiten zijn noodzakelijk voor het totale ontwikkelingsproces van kinderen. Door het spel leren ze zichzelf en hun wereld kennen, ze oefenen hun motoriek en waarnemingen; ze leggen sociale contacten en leren met elkaar rekening te houden en samen te spelen. Spelen daagt uit mogelijkheden te verkennen en grenzen te verleggen en biedt volop kansen om te leren in de breedste zin van het woord. Ook allerlei alledaagse gebeurtenissen zoals verjaardag vieren of het eten en drinken worden benut om de ontwikkeling van kinderen te stimuleren. Het gaat erom dat het aanbod voor kinderen uitdagend is en dat op een speelse en ontspannen manier de ontwikkeling gestimuleerd wordt. Zo kan de pedagogisch medewerker voor het buitenspelen bv als grap proberen de jas van de kinderen aan te trekken en dan roepen: oh kijk die jas past precies. Kinderen vinden het dan erg leuk om dan duidelijk te maken dat het niet goed is. Zo’n situatie leert op een speelse manier een aantal leerzame momenten op: kinderen krijgen bv ervaring met belangrijke begrippen als grootte en volume.

Communicatie

Binnen de communicatie met kinderen vindt Talent Kinderopvang het belangrijk dat de pedagogisch medewerker duidelijk articuleert en de correcte taal gebruikt. Bv: Het kind heeft geen “auw” maar het kind heeft pijn. De taal wordt ondersteund met mimiek, gebaren, handelingen en materialen zodat kinderen die nog weinig taal tot hun beschikking hebben, de betekenis van woorden gaan ervaren. De interactie met de pedagogisch medewerker is een belangrijk element in de taalontwikkeling. Zij geven namelijk met behulp van taal betekenis aan voorwerpen, handelingen en situaties.

De leeromgeving

De ruimte is van grote invloed op het (samen)spel van de kinderen. Een veilige, uitnodigde en rijke omgeving is van belang. Dit zorgt ervoor dat kinderen zich prettig voelen, uitgedaagd worden om tot actie te komen en initiatieven te nemen. Als de speelmogelijkheden te dicht op elkaar zitten, is de kans op verstoord spel het grootst. Maar ook de hoeveelheid en overzichtelijkheid van materialen is van invloed op de spelontwikkeling. De ruimte is voor kinderen dan ook ingericht met verschillende “speelafdelingen”. Kinderen mogen zelf de keus maken in gedeelte ze gaan spelen. De rol van de pedagogische medewerker is om kinderen te volgen en het spel samen met de kinderen uit te breiden. Zo kan er in het speelkeukentje door de kinderen gekookt worden en zij kan hier op inspelen door de kinderen te leren dat bij koken ook andere handelingen horen zoals boodschappen doen, voorbereiden van de maaltijd en het samen opeten.

De taalontwikkeling en Sociaal- emotioneel gedrag

De jongere kinderen kunnen zich optrekken aan de oudere kinderen en de oudere kinderen worden gestimuleerd om de jongere kinderen te helpen/ ondersteunen.

Talent Kinderopvang werkt met dagritmekaarten. Samen met de kinderen worden deze kaarten besproken en in chronologisch volgorde zichtbaar opgehangen. Voor kinderen geeft dit veel houvast aan de dag omdat kinderen nog geen tijdsbesef hebben. Liedjes worden gezongen aan de hand van liedjeskaarten. Dit zijn kaarten met een afbeelding erop van het thema van het liedje. Kinderen die nog geen taal tot hun beschikking hebben, krijgen zo ook de gelegenheid om te kiezen. Daarnaast leren kinderen nieuwe woorden door de visualisatie. Door taal te ondersteunen door beeldmateriaal zullen kinderen taal actiever gaan gebruiken en beter begrijpen. Voorlezen en het samen lezen van een boek is ook een onderdeel van de aangeboden activiteiten. Kinderen leren hoe boeken in elkaar zitten en hoe je ermee omgaat. Kinderen gaan snappen dat gedrukte taal een betekenis heeft en dat de gesproken en de gedrukte taal met elkaar verbonden zijn. Natuurlijk wil de pedagogisch medewerker vooral ook dat kinderen van voorlezen leren hoe plezierig het is. Voorlezen stimuleert o.a. de fantasie, brengt kinderen op ideeën en zorgt voor nieuwe onbekende woorden en draagt bij aan een betere concentratie.

Thematisch werken

Bij de start van het thema wordt het deze gevisualiseerd door voorwerpen die met het thema te maken hebben. Hierbij gebruik ik beeldmateriaal zoals vertelplaten, foto’s en/ of boekjes of gewoon echte materialen die bij het thema horen. Binnen het thema worden er verschillende activiteiten aangeboden. Ouders worden daarbij betrokken doordat zij de liedjes/ versjes/woorden behorend bij dit thema via het overdrachtsschriftje doorgegeven krijgen. Zij kunnen besluiten samen met hun kind ook thuis de liedjes/versjes doen of de woorden te gebruiken. Kinderen worden gerichte activiteiten aangeboden maar worden ook gestimuleerd om zelf activiteiten te ondernemen. Zo kunnen kinderen in knutselgedeelte zelf aan de slag met bv potloden, wasco of verf. Het gaat dan niet om het eindresultaat maar om het ontdekken en ervaren van materialen. Ook krijgen ze zo de gelegenheid om hun eigen fantasie te prikkelen en ontwikkelen. Ook vind Talent Kinderopvang het belangrijk dat kinderen leren hun spel uit te bouwen en steeds meer nieuwe elementen gaan toevoegen. Als kinderen bv met de auto’s aan het spelen zijn kan de pedagogisch medewerker het spel samen met de kinderen uitbreiden door bv een grote weg op de vloer te maken met de kinderen. Hierin kun je dan weer allerlei begrippen op een speelse manier aan kinderen duidelijk maken zoals lengte, vorm, kleuren etc.

Op een dag vinden er dus verschillende overgangsmomenten voor kinderen plaats. Deze overgangsmomenten bv van vrij spel naar de kring wordt voor de kinderen ingeleid met een liedje. Kinderen krijgen zo de gelegenheid om het huidige spel af te ronden en zich voor te bereiden op de nieuwe activiteit. VVE biedt vele mogelijkheden om de stimulering van jonge kinderen op een hoger plan te brengen. Het is voor Talent Kinderopvang dus steeds weer een uitdaging om optimaal gebruik te maken van de middelen zodat elk kind daarvan kan profiteren!